ميرزا محمد على ( معلم حبيب آبادى )

مقدمه 27

مكارم الآثار در احوال رجال دوره قاجار ( فارسى )

نظم و نثرش فضلاى زمان را به خود متوجه كرده بود در ضمن اشتغالات علمى و تدريسى دست به يك سلسله آثار پرارج و گران‌بها زده كه اهم آنها « مكارم الآثار » است . اين كتاب كه به منظور شرح احوال و آثار دستجات مختلف از اعلام دوره قاجار تهيه شده نخست در مجلدى بزرگ تأليف يافته و سپس همان كتاب را بنام « مختصر المكارم » تدوين كرده و پس از آن خلاصه‌اى از آن را بنام « نمونه‌ى مكارم » در چند شماره‌ى « مجله ارمغان » به طبع رسانيد . در اين روزگار كتاب مزبور كه در حدود شانزده مجلد پيش‌بينى شده پنج مجلد آن بزيور طبع درآمده و همگى مجلدات طبع‌شده‌ى آن بهمت و الا و تهيهء مقدمه و پاورقى دانشمند متتبع حجة الاسلام و المسلمين جناب آقاى حاج سيد محمد على روضاتى « دام ظله » آراسته و تحت نظر ايشان طبع شده و براستى جناب ايشان از هيچ‌گونه رنجى درباره‌ى طبع و نشر آنها كوتاهى نفرموده‌اند . و ديگر از آثار طبع شده ايشان « كشف الخبية » است كه معرف مقبره و بارگاه زينبيه واقع در بيرون اصفهان است كه در حال حاضر از آبرومندترين ابنيه‌ى روحانى اصفهان بشمار مىآيد . معلم در اين كتاب كه كمال ايجاز و اختصار را در نظر گرفته علاوه بر مطالب دائر در اطراف صاحب بارگاه بشرح آثار و نام‌بردارى از سلسله‌ى نسب گروهى از اعلام پرداخته و فوائد ارزنده‌ى ديگرى را در آن درج فرموده است . و نيز از آثار منطبعه‌ى او تذييلاتى است كه براى « تذكرة القبور » مرحوم گزى تهيه نموده و تذييلات مزبور بهمت والاى دانشمند محترم جناب آقاى مهدوى ( دام عمره ) در پاورقى كتاب مزبور بطبع رسيده است . معلم « قدس سره » در تدوين آثار خود جديت فوق‌العاده‌اى داشت و همواره مىكوشيد آثارى از خود باقى بگذارد كه درست و مستند باشد و صحت تأليفات خود را كه بر پايه‌ى كوشش از پا نيفتاده خويش برقرار بوده بمنصه‌ى ظهور و بروز درآورد . معلم در درستى تواريخ مواليد و وفيات رنج فوق‌العاده‌ئى مىبرد و تا آنجا كه در حيطه توانائيش بود در تطبيق آنها با تقويمهائى كه در اختيار داشت مىكوشيد و بخصوص در تطبيق سال هجرى با شمسى ذوق منحصرى داشت و اين موضوع را در همه آثار رجالى خود حتى در